FaclairDictionary EnglishGàidhlig

Research on the Isle of Rousay clearances Rannsachadh air fuadaichean Eilean Rousaigh

Programme clips from BBC ALBA’s news programme, An Là, with transcription, translation and vocabulary Criomagan bhidio bhon phrògram naidheachd BBC ALBA, An Là, le tar-sgriobhaidh, eadar-theangachaidh is briathrachas

(Originally added to Watch Gaelic in 2015.) (Air a chur ri Coimhead Gàidhlig an toiseach ann an 2015.)

Video is playing in pop-over.

Rannsachadh air fuadaichean Eilean Rousaigh

[Innes Rothach – Preseantair] Airson a' chiad uair thèid àrc-eòlas a chleachdadh airson feuchainn ri dhèanamh a-mach an e bochdainn nan daoine no borbachd uachdarain bu choireach ri fuadaichean. Bidh an rannsachadh aig Oilthigh na Gàidhealtachd 's nan Eilean stèidhichte ann an Eilean Rousaigh ann an Arcaibh, an aon àite ann an Arcaibh far an deach daoine am fuadach. Tha Dòmhnall Moireasdan ag aithris.

[Dòmhnall Moireasdan – Neach-aithris] Am bàt’-aiseig beag eadar Rousaigh ’s tìr-mòr Arcaibh. Bheir i leatha dìreach naoi càraichean, ’s bheir i 25 mionaidean. Canaidh iad Èipheit a’ Chinn a’ Tuath ri Rousaigh airson na th’ ann dè sheann làraich. Càrn tiodhlacaidh an seo, 5,500 bliadhna a dh’aois. Tha an dùn a tha ri thaobh tòrr nas òige, dìreach 2,000 bliadhna. Ach ’s ann air tobhtaichean fuadaichean nan 19mh linn a tha aire àrc-eòlaichean an-dràsta.

[Dòmhnall Moireasdan – Neach-aithris] ‘An tobhta aig Anndra ’s e làn de fheanntaig,’ mar a thuirt am bàrd. Ged nach b’ e Anndra an duine mu dheireadh a bha fuireach an seo, chaidh e fhèin agus gu leòr eile fhuadach à Eilean Rousaigh. An aona fhuadach, mar as aithne dhuinne fuadach, a bh’ ann an Arcaibh.

[Dòmhnall Moireasdan – Neach-aithris] Talamh lom, fosgailte Quandale. Chuir an t-uachdaran Seòras Uilleam Traill an sluagh às an fhearann tha seo am meadhan na 19mh linn. Chuir e caoraich nan àite. Tha deasbad a-riamh air a bhith an Arcaibh, an e sannt an uachdarain bu choireach no an e gu robh na daoine ’s am fearann cho bochd ’s gu robh e dèanamh ciall iad falbh. Chuir Traill ’s an t-oighre aige, an Seanalair Sir Frederick Traill Burrows, tuilleadh às an fhearann air Westness. An e dhà-rìribh daoine bochda nach dèanadh beò-shlaint a bh’ annta, tha na h-àrc-eòlaichean a’ faighneachd?

[An Dtr Keir Strickland] Scrabbling around in the dirt, like an archaeologist, we have bird bones, we have small pieces of glazed mid-19th Century ceramics, we have fish bones. What we’re really interested in here is actually looking out those bones or looking out that pottery to try and get an idea of the kind of diet that these people had, their relative wealth during this period, the types of actual sort of, the artefacts they had. Where they locally produced, were they imported from a long way away. Were these wealthy crofters? Were they actually, sort of struggling to survive in a fairly marginal environment?

[Dòmhnall Moireasdan – Neach-aithris] A dh’aindeoin àrc-eòlais, tha gu leòr dhen bheachd gu bheil eachdraidh air a bhreith fhèin a thoirt mar-thà air an rùn agus moraltachd nan uachdaran. Dòmhnall Moireasdan, BBC An Là, Rousaigh.

Tha sinn duilich gu bheil criomag fuaim a dhìth. Tha seo ri linn trioblaidean teicnigeach nuair a chaidh am prògram a-mach beò.

 

 


Sign-up to our newsletter!

Weekly Gaelic to your inbox, with audio!