FaclairDictionary EnglishGàidhlig

The stars and the skies Na rionnagan agus na speuran

Video, Gaelic transcription, English translation and vocabulary from the programme 'Beul-chainnt' Bhidio le tar-sgrìobhadh, eadar-theangachadh is briathrachas bhon phrògram 'Beul-chainnt'

(Originally added to Watch Gaelic in 2016.) (Air a chur ri Coimhead Gàidhlig an toiseach ann an 2016.)

Video is playing in pop-over.

Na rionnagan agus na speuran

[Eilidh NicLeòid] Bhathas a’ creidsinn nan gairmeadh coileach aig àm mì-nàdarrach, can an dèidh meadhan-oidhche, gun robh sin na dhroch chomharra. Bhathas a’ creidsinn an aon rud mu dhreagan - solas mar rionnagan-earball a’ tuiteam às an adhar.

[Iain Aonghas MacLeòid] Dreaga, bhiodh sin a’ cur eagal am beatha air na seann sinnsirean againne. Bhiodh iad a’ coimhead a-mach às an uaimh, ‘s chitheadh iad solas anns an adhar agus biodh iad a’ smaoineachadh gun robh rudeigin uabhasach a’ dol a thachairt. Nise dreag, ‘s e a th’ ann ach cnap mòr, dh’ fhaodadh e a bhith mu slat a leud ann no dh’ fhaodadh e a bhith ma dà mhìle leud agus ‘s e sgudal a tha sin a bh’ air fhàgail air a chaidh planaidean a chruthachadh. Agus tha a’ chuid as motha dhe na dreagaichean seo, tha iad anns an astar eadar a’ phlanaid Mars agus Iupatar. Agus an-dràsta ‘s a-rithist, ’s dòcha thèid tè dhiubh air seachrain agus thèid i faisg air an talamh. Agus uair no dhà, bhuail tè no dhà anns an talamh. Tha sinn an dùil gun tug e air mòran air an talamh a bhualadh ach cuid as motha dhiubh, ‘s ann glè bheag a tha iad, cha dèan iad cron sam bith.

[Iain Aonghas MacLeòid] Bidh sinn a’ faicinn solas anns an adhar, cuid their iad reultan riutha agus cuid their iad rionnagan riutha. Chan eil eadar-dhealachadh eatarra ann. Ach tha reultan-cearbach againne, no mar a their iad comets. Tha sin eadar-dhealaichte o na dreagaichean. Agus chan eil ann ach dust mìn agus deigh agus tha iad a’ dèanamh cearcall mun ghrèin nuair a thig iad faisg air a’ ghrèin, tha an deigh a’ leaghadh agus tha mar gum biodh earball a’ tighinn às an dreaga, deigh, uisge agus dust. Agus tha feadhainn dhiubh mar reul-chearbach Halley, tha i a’ tilleadh a h-uile trì fichead bliadhna ‘s a sia-deug.

[Iain Aonghas MacLeòid] Nise, na planaidean, ‘s e a th’ annta, ach reultan mòra, mòra, mòra agus tha seachd dhiubh ann – agus canaidh sinn riutha teaghlach na grèine a chionn gu bheil a’ ghrian aig meadhan an teaghlaich a tha seo.

[Niall Mac ‘ille Mhaoil] Gealach a' bhruic bhuidhe, bha i a’ tighinn ann an Lùnastal, agus gu math tric, bhiodh deagh thìde leatha agus bhiodh an iarmailt cho soilleir, le cinnt cha bhuineadh am facal, chan robh broc an seo ann, ach a dh’ aindeoin sin, bha am facal ann. Bhiodh an t-àite cho soilleir agus cho eireachdail a’ coimhead leis a’ ghealaich, chithear mìltean a dh’ astar le gealach a' bhruic bhuidhe.

[Murchadh MacSuain] Gealach a bhiodh ann bhon t-Sultain, ‘s e gealach bhuidhe an abachaidh a theireadh iad rithe. Agus shuas ann an Dùthaich ‘ic Aoidh, ‘s e gealach buain a' choirce a th’ ac’ oirre.

[Niall Mac ‘ille Mhaoil] Gealach an abachaidh, sin agad a’ ghealach a bu phrionnsabal a bha cha mhòr sa bhliadhna. Nam biodh deagh thìde leatha, gu math tric, bhiodh, sin nuair a bhiodh i slàn, sin nuair a bha coirc ag abachadh, gu h-àraidh an coirce beag. Agus nam biodh deagh cheala-deug seachad, bha e deiseil airson a ghearradh.

[Murchadh MacSuain] Nuair a bhiodh gealach ùr ann, theireadh iad ‘siud agaibh a’ ghealach ùr, rìgh nan saoghal gad bheannachadh’. Is canadh iad anns na h-Eileanan a Tuath sna h-Eileanan a Deas.

[Niall Mac ‘ille Mhaoil] Duine a bhiodh ag innse stòiridh nach gabh e creidsinn co-dhiù, cainnte e ris ‘ò, nach robh e crochte ris a’ ghealaich ‘s a dhruim ga fhàgail’. Bha e cho ròiligste co-dhiù, cha gabh e creidsinn, agus bhiodh tu coma ged bhiodh e crochte ris a’ ghealaich.

Chaidh am prògram seo, Beul Chainnt, a chraoladh an toiseach ann an 2002.

 

 


Sign-up to our newsletter!

Weekly Gaelic to your inbox, with audio!